ਲਾਹੌਰ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨੱਚਦਾ, ਗਾਉਂਦਾ ਇੱਕ ਮਸਤ ਮਲੰਗ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਿਮਾਣਾ ਜੁਲਾਹਾ ਆਖਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਦੀਆਂ ਕਾਫ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਰੰਗ ਦਿੱਤਾ। ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇਸ ਦਰਵੇਸ਼ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅੱਜ ਵੀ ਚਿਰਾਗ਼ਾਂ ਦੇ ਮੇਲਿਆਂ ਦੇ ਦੀਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟਿਮਟਿਮਾਉਂਦੀ ਏ।
ਹੁਸੈਨ ਦਾ ਕਲਾਮ ਕਿਸੇ ਸ਼ਾਹੀ ਕੁਤਬਖ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਾਂਭਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਕੱਵਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਹੇਕਾਂ, ਗਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸੀਨਿਆਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪੋਥੀਆਂ ਦੇ ਪੀਲੇ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਦੀਆਂ ਤੱਕ ਜਿਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਹੁਣ ਇਹ ਅਮਾਨਤ ਪੂਰੇ ਅਦਬ ਨਾਲ ਗੁਰਮੁਖੀ ਦੀ ਝੋਲੀ ਵਿੱਚ ਆਈ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਬੀ ਬੋਰਡ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਮੁਹੰਮਦ ਆਸਿਫ਼ ਖ਼ਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਨਤ ਸੋਧ ਨੂੰ ਡਾ. ਲਖਵੀਰ ਲੈਜ਼ੀਆ ਅਤੇ ਜ਼ੁਬੈਰ ਅਹਿਮਦ ਨੇ ਬੜੇ ਮੋਹ ਨਾਲ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਪਰੋਈਆਂ 136 ਕਾਫ਼ੀਆਂ ਹਨ। ਹਰ ਕਾਫ਼ੀ ਦਾ ਰਹਾਉ ਨਿਸ਼ਾਨਬੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਕਾਫ਼ੀ ਨਾਲ ਔਖੇ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਦੀ ਅਰਥਾਵਲੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਹਰ ਪਾਠਕ ਹੁਸੈਨ ਦੀ ਬੋਲੀ ਦੀ ਮਿਠਾਸ ਨੂੰ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਮਾਣ ਸਕੇ। ਇੱਥੇ ਰੰਗਲੇ ਚਰਖੇ ਦੀ ਘੂਕ ਹੈ, ਬਾਬਲ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਜਣ ਬਿਨ ਲੰਮੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਰਾਤਾਂ ਦੀ ਤਾਂਘ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਨਿਮਰਤਾ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਆਖਦੀ ਏ: “ਮੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਚੰਗੀ ਹਾਂ, ਭੀ ਸਾਹਿਬ ਤੇਰੀ ਬੰਦੀ ਹਾਂ।”
ਇਹ ਕਲਾਮ ਯਾਦ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਚਾਰ ਦਿਹਾੜੇ ਦਾ ਹੈ। ਗੁਮਾਨ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਈਏ, ਤਾਂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਮਿਲਣਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਓ, ਇਸ ਨਿੱਘੀ ਮਹਿਫ਼ਲ ਵਿੱਚ ਬਹਿ ਕੇ ਉਸ ਫ਼ਕੀਰ ਦੀ ਹੇਕ ਸੁਣੀਏ ਜਿਸਦਾ ਹਰ ਬੋਲ ਅਰਦਾਸ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ਼ਕ ਵੀ:
“ਪਾਵੇਂਗਾ ਦੀਦਾਰੁ ਸਾਹਿਬੁ ਦਾ, ਫ਼ਕੀਰਾ ਹੋਰ ਭੀ ਨੀਵਾਂ ਹੋਇ।”
